Từ ngày 01/10 đến ngày 07/10/2026, ngành Y tế triển khai Tuần lễ Làm mẹ an toàn năm 2026 với chủ đề “Kiểm soát đường huyết thai kỳ – Mẹ an tâm, con khỏe mạnh”, tập trung nâng cao nhận thức của phụ nữ mang thai và gia đình về phòng ngừa, phát hiện sớm, quản lý đái tháo đường thai kỳ. Đây là vấn đề sức khỏe có thể diễn biến âm thầm nhưng ảnh hưởng đến cả mẹ và em bé nếu không được phát hiện, theo dõi và kiểm soát phù hợp.
Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã ban hành Hướng dẫn quốc gia về sàng lọc và quản lý đái tháo đường thai kỳ theo Quyết định số 1470/QĐ-BYT ngày 29/5/2024, áp dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên toàn quốc.
Đái tháo đường thai kỳ là tình trạng đường huyết tăng được phát hiện trong thời gian mang thai. Bệnh có thể xuất hiện ở những phụ nữ trước khi mang thai hoàn toàn khỏe mạnh và không có tiền sử đái tháo đường.
Trong thai kỳ, cơ thể người mẹ có nhiều thay đổi về nội tiết. Khi thai càng lớn, tình trạng đề kháng insulin có thể tăng lên, khiến cơ thể khó duy trì đường huyết ở mức phù hợp.
Điều đáng lưu ý là đái tháo đường thai kỳ thường không có triệu chứng rõ ràng. Một thai phụ cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh vẫn có thể có đường huyết tăng. Vì vậy, không thể dựa vào cảm giác “mình khỏe, không có biểu hiện gì” để loại trừ bệnh. CDC cũng lưu ý rằng phần lớn trường hợp đái tháo đường thai kỳ không gây triệu chứng rõ ràng và việc xét nghiệm trong khoảng 24–28 tuần có vai trò quan trọng.
Đây chính là lý do sàng lọc đúng thời điểm quan trọng hơn việc chờ xuất hiện triệu chứng.
Đường huyết tăng kéo dài không chỉ là một bất thường xét nghiệm mà có thể ảnh hưởng đến quá trình mang thai, cuộc sinh và sức khỏe của trẻ sau khi chào đời.
Đái tháo đường thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ:
WHO ghi nhận tăng đường huyết trong thai kỳ có liên quan đến các nguy cơ bất lợi cho mẹ và thai, trong đó có tăng huyết áp thai kỳ/tiền sản giật và các biến cố liên quan đến thai to. Việc quản lý bằng thay đổi lối sống, dinh dưỡng và điều trị hạ đường huyết khi cần thiết có thể giúp giảm nguy cơ.
Đường huyết của mẹ tăng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi, làm tăng nguy cơ:
Vì vậy, kiểm soát đường huyết không chỉ là “điều trị cho mẹ” mà còn là một phần quan trọng trong bảo vệ sức khỏe của em bé.
Một trong những sai lầm thường gặp là chỉ xét nghiệm khi thai phụ có dấu hiệu bất thường.
Trên thực tế, do bệnh thường diễn biến âm thầm, thai phụ cần khám thai định kỳ và thực hiện sàng lọc theo hướng dẫn của bác sĩ.
WHO đưa khoảng 24–28 tuần thai là thời điểm thường được sử dụng để đánh giá đái tháo đường thai kỳ; những phụ nữ có nguy cơ cao có thể được đánh giá sớm hơn tùy tình trạng cụ thể.
Một số yếu tố có thể khiến thai phụ được bác sĩ lưu ý đặc biệt về nguy cơ rối loạn đường huyết gồm:
Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào các yếu tố nguy cơ để quyết định có xét nghiệm hay không. Thai phụ không có yếu tố nguy cơ rõ ràng vẫn có thể mắc đái tháo đường thai kỳ.
Việc sàng lọc giúp phát hiện tình trạng tăng đường huyết ngay cả khi mẹ chưa có triệu chứng.
Theo hướng dẫn chuyên môn, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp xét nghiệm phù hợp với từng trường hợp. Một phương pháp thường được sử dụng là nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống, trong đó thai phụ được uống một lượng glucose theo quy định và lấy mẫu máu theo các thời điểm được chỉ định.
Thai phụ cần thực hiện đúng hướng dẫn trước và trong quá trình xét nghiệm để kết quả có giá trị.
Không nên tự mua máy đo đường huyết và tự kết luận mình có hoặc không có đái tháo đường thai kỳ. Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ đánh giá trong bối cảnh tuổi thai, tiền sử và tình trạng sức khỏe cụ thể.
Được chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ không có nghĩa là mẹ phải quá lo lắng.
Điều quan trọng là phát hiện sớm, hiểu đúng bệnh và phối hợp với nhân viên y tế để kiểm soát đường huyết.
Nhiều mẹ khi biết mình mắc đái tháo đường thai kỳ thường nghĩ rằng phải cắt hoàn toàn tinh bột, ăn thật ít hoặc kiêng khem quá mức.
Đây là cách hiểu không đúng.
Thai phụ vẫn cần đủ năng lượng và chất dinh dưỡng cho cả mẹ và thai nhi. Chế độ ăn cần được cá thể hóa dựa trên tuổi thai, cân nặng, mức độ tăng đường huyết và tình trạng dinh dưỡng.
Nguyên tắc chung là:
CDC cũng khuyến nghị người mắc đái tháo đường thai kỳ chú ý ăn uống lành mạnh, đúng lượng và đúng thời điểm, kết hợp vận động phù hợp theo hướng dẫn.
Nếu không có chống chỉ định sản khoa, hoạt động thể lực phù hợp có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Tuy nhiên, không phải thai phụ nào cũng có cùng mức độ vận động. Người mẹ cần trao đổi với bác sĩ về hình thức và mức độ vận động phù hợp với tuổi thai và tình trạng sức khỏe.
Không nên tự ý tập luyện cường độ cao hoặc cố gắng vận động để “ép đường huyết xuống”.
Một số thai phụ sẽ được hướng dẫn tự theo dõi đường huyết tại nhà.
Điều quan trọng không chỉ là nhìn vào một con số đơn lẻ mà cần theo dõi xu hướng đường huyết theo thời gian, kết hợp với chế độ ăn, vận động và tình trạng thai kỳ.
Mẹ nên ghi lại kết quả theo hướng dẫn để bác sĩ có cơ sở điều chỉnh kế hoạch chăm sóc.
Phần lớn thai phụ có thể kiểm soát đường huyết hiệu quả bằng điều chỉnh dinh dưỡng và vận động khi được phát hiện, quản lý sớm. Tuy nhiên, một số trường hợp vẫn cần điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
Mẹ tuyệt đối không tự mua thuốc điều trị đái tháo đường hoặc tự điều chỉnh liều thuốc trong thai kỳ.
Nếu bác sĩ chỉ định insulin hoặc thuốc phù hợp, điều đó không có nghĩa bệnh đã “quá nặng”, mà là biện pháp nhằm đưa đường huyết về mục tiêu an toàn hơn cho mẹ và thai nhi. WHO cũng xác định quản lý đái tháo đường trong thai kỳ có thể bao gồm thay đổi lối sống và sử dụng thuốc hạ đường huyết khi cần thiết.
Đây là vấn đề rất nhiều bà mẹ dễ bỏ qua.
Sau khi sinh, đường huyết có thể trở về bình thường. Tuy nhiên, từng mắc đái tháo đường thai kỳ là một dấu hiệu cho thấy người mẹ có nguy cơ cao hơn mắc đái tháo đường týp 2 trong tương lai.
Vì vậy, sau sinh không nên nghĩ rằng:
“Sinh con xong là bệnh tự hết, không cần kiểm tra nữa.”
Thai phụ từng mắc đái tháo đường thai kỳ cần được kiểm tra đường huyết sau sinh theo thời điểm bác sĩ khuyến nghị, trong đó CDC khuyến nghị kiểm tra trong khoảng 4–12 tuần sau sinh. Nếu kết quả bình thường, vẫn cần duy trì lối sống lành mạnh và tái kiểm tra định kỳ theo hướng dẫn chuyên môn.
Đây cũng là cơ hội để người mẹ chủ động giảm nguy cơ đái tháo đường týp 2 về lâu dài.
1️⃣ Khám thai đúng lịch
Không bỏ qua các lần khám chỉ vì cảm thấy cơ thể bình thường.
2️⃣ Chủ động sàng lọc đái tháo đường thai kỳ
Đặc biệt chú ý thời điểm 24–28 tuần hoặc sớm hơn nếu bác sĩ chỉ định.
3️⃣ Ăn uống khoa học, vận động phù hợp
Không ăn quá nhiều đường nhưng cũng không tự ý nhịn ăn, cắt hoàn toàn tinh bột hay giảm cân trong thai kỳ.
4️⃣ Nếu đã mắc bệnh, cần quản lý liên tục
Theo dõi đường huyết, dinh dưỡng, vận động và điều trị theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
5️⃣ Không quên kiểm tra sức khỏe sau sinh
Đặc biệt với những mẹ từng mắc đái tháo đường thai kỳ.
Một thai kỳ khỏe mạnh không chỉ được xây dựng bằng những lần khám khi có vấn đề. Đó là quá trình theo dõi đều đặn – phát hiện sớm – điều chỉnh kịp thời – phối hợp chặt chẽ giữa người mẹ, gia đình và nhân viên y tế.
Trong Tuần lễ Làm mẹ an toàn năm 2026, Bệnh viện Đa khoa Mê Linh khuyến khích các mẹ bầu chủ động chăm sóc sức khỏe, thực hiện đầy đủ các mốc khám thai và sàng lọc cần thiết, đặc biệt là sàng lọc đái tháo đường thai kỳ theo hướng dẫn chuyên môn.
Kiểm soát đường huyết thai kỳ không chỉ giúp mẹ có một thai kỳ an toàn hơn mà còn góp phần tạo nền tảng tốt cho sức khỏe của con ngay từ khi còn trong bụng mẹ.
🌷 KIỂM SOÁT ĐƯỜNG HUYẾT THAI KỲ – MẸ AN TÂM, CON KHỎE MẠNH.
Bệnh viện Đa khoa Mê Linh – Tận tâm – Tận lực – Tình thân – Trách nhiệm.
Thông tin trên mang tính chất tư vấn sức khỏe chung, không thay thế cho thăm khám và chỉ định cá thể hóa của bác sĩ. Thai phụ có bất thường về đường huyết hoặc các dấu hiệu bất thường trong thai kỳ cần được khám và tư vấn trực tiếp tại cơ sở y tế.
Tài liệu tham khảo: Bộ Y tế, Quyết định số 1470/QĐ-BYT ngày 29/5/2024; WHO – Recommendations on care for women with diabetes during pregnancy; WHO – Antenatal care recommendations; CDC – Gestational Diabetes.
P.KHTH
Danh sách cán bộ thực hành Bác sĩ Đàm Thị Phương Mây, Hộ Sinh Trần Thị Thúy Loan, Điều dưỡng Nguyễn Thị Hạnh, Nguyễn Thị Hồng
Nhằm tăng cường công tác khám sức khỏe toàn dân, tạo điều kiện thuận lợi để người dân được kiểm tra sức khỏe ngay tại nơi sinh sống, BVĐK Mê Linh phối hợp cùng Trạm Y tế xã Yên Lãng triển khai khám sức khỏe vào các buổi tối tại Nhà văn hóa các thôn trên địa bàn xã.
Từ ngày 01/10 đến ngày 07/10/2026, ngành Y tế triển khai Tuần lễ Làm mẹ an toàn năm 2026 với chủ đề “Kiểm soát đường huyết thai kỳ – Mẹ an tâm, con khỏe mạnh”, tập trung nâng cao nhận thức của phụ nữ mang thai và gia đình về phòng ngừa, phát hiện sớm, quản lý đái tháo đường thai kỳ. Đây là vấn đề sức khỏe có thể diễn biến âm thầm nhưng ảnh hưởng đến cả mẹ và em bé nếu không được phát hiện, theo dõi và kiểm soát phù hợp.
Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã ban hành Hướng dẫn quốc gia về sàng lọc và quản lý đái tháo đường thai kỳ theo Quyết định số 1470/QĐ-BYT ngày 29/5/2024, áp dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên toàn quốc.
Đái tháo đường thai kỳ là tình trạng đường huyết tăng được phát hiện trong thời gian mang thai. Bệnh có thể xuất hiện ở những phụ nữ trước khi mang thai hoàn toàn khỏe mạnh và không có tiền sử đái tháo đường.
Trong thai kỳ, cơ thể người mẹ có nhiều thay đổi về nội tiết. Khi thai càng lớn, tình trạng đề kháng insulin có thể tăng lên, khiến cơ thể khó duy trì đường huyết ở mức phù hợp.
Điều đáng lưu ý là đái tháo đường thai kỳ thường không có triệu chứng rõ ràng. Một thai phụ cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh vẫn có thể có đường huyết tăng. Vì vậy, không thể dựa vào cảm giác “mình khỏe, không có biểu hiện gì” để loại trừ bệnh. CDC cũng lưu ý rằng phần lớn trường hợp đái tháo đường thai kỳ không gây triệu chứng rõ ràng và việc xét nghiệm trong khoảng 24–28 tuần có vai trò quan trọng.
Đây chính là lý do sàng lọc đúng thời điểm quan trọng hơn việc chờ xuất hiện triệu chứng.
Đường huyết tăng kéo dài không chỉ là một bất thường xét nghiệm mà có thể ảnh hưởng đến quá trình mang thai, cuộc sinh và sức khỏe của trẻ sau khi chào đời.
Đái tháo đường thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ:
WHO ghi nhận tăng đường huyết trong thai kỳ có liên quan đến các nguy cơ bất lợi cho mẹ và thai, trong đó có tăng huyết áp thai kỳ/tiền sản giật và các biến cố liên quan đến thai to. Việc quản lý bằng thay đổi lối sống, dinh dưỡng và điều trị hạ đường huyết khi cần thiết có thể giúp giảm nguy cơ.
Đường huyết của mẹ tăng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi, làm tăng nguy cơ:
Vì vậy, kiểm soát đường huyết không chỉ là “điều trị cho mẹ” mà còn là một phần quan trọng trong bảo vệ sức khỏe của em bé.
Một trong những sai lầm thường gặp là chỉ xét nghiệm khi thai phụ có dấu hiệu bất thường.
Trên thực tế, do bệnh thường diễn biến âm thầm, thai phụ cần khám thai định kỳ và thực hiện sàng lọc theo hướng dẫn của bác sĩ.
WHO đưa khoảng 24–28 tuần thai là thời điểm thường được sử dụng để đánh giá đái tháo đường thai kỳ; những phụ nữ có nguy cơ cao có thể được đánh giá sớm hơn tùy tình trạng cụ thể.
Một số yếu tố có thể khiến thai phụ được bác sĩ lưu ý đặc biệt về nguy cơ rối loạn đường huyết gồm:
Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào các yếu tố nguy cơ để quyết định có xét nghiệm hay không. Thai phụ không có yếu tố nguy cơ rõ ràng vẫn có thể mắc đái tháo đường thai kỳ.
Việc sàng lọc giúp phát hiện tình trạng tăng đường huyết ngay cả khi mẹ chưa có triệu chứng.
Theo hướng dẫn chuyên môn, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp xét nghiệm phù hợp với từng trường hợp. Một phương pháp thường được sử dụng là nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống, trong đó thai phụ được uống một lượng glucose theo quy định và lấy mẫu máu theo các thời điểm được chỉ định.
Thai phụ cần thực hiện đúng hướng dẫn trước và trong quá trình xét nghiệm để kết quả có giá trị.
Không nên tự mua máy đo đường huyết và tự kết luận mình có hoặc không có đái tháo đường thai kỳ. Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ đánh giá trong bối cảnh tuổi thai, tiền sử và tình trạng sức khỏe cụ thể.
Được chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ không có nghĩa là mẹ phải quá lo lắng.
Điều quan trọng là phát hiện sớm, hiểu đúng bệnh và phối hợp với nhân viên y tế để kiểm soát đường huyết.
Nhiều mẹ khi biết mình mắc đái tháo đường thai kỳ thường nghĩ rằng phải cắt hoàn toàn tinh bột, ăn thật ít hoặc kiêng khem quá mức.
Đây là cách hiểu không đúng.
Thai phụ vẫn cần đủ năng lượng và chất dinh dưỡng cho cả mẹ và thai nhi. Chế độ ăn cần được cá thể hóa dựa trên tuổi thai, cân nặng, mức độ tăng đường huyết và tình trạng dinh dưỡng.
Nguyên tắc chung là:
CDC cũng khuyến nghị người mắc đái tháo đường thai kỳ chú ý ăn uống lành mạnh, đúng lượng và đúng thời điểm, kết hợp vận động phù hợp theo hướng dẫn.
Nếu không có chống chỉ định sản khoa, hoạt động thể lực phù hợp có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Tuy nhiên, không phải thai phụ nào cũng có cùng mức độ vận động. Người mẹ cần trao đổi với bác sĩ về hình thức và mức độ vận động phù hợp với tuổi thai và tình trạng sức khỏe.
Không nên tự ý tập luyện cường độ cao hoặc cố gắng vận động để “ép đường huyết xuống”.
Một số thai phụ sẽ được hướng dẫn tự theo dõi đường huyết tại nhà.
Điều quan trọng không chỉ là nhìn vào một con số đơn lẻ mà cần theo dõi xu hướng đường huyết theo thời gian, kết hợp với chế độ ăn, vận động và tình trạng thai kỳ.
Mẹ nên ghi lại kết quả theo hướng dẫn để bác sĩ có cơ sở điều chỉnh kế hoạch chăm sóc.
Phần lớn thai phụ có thể kiểm soát đường huyết hiệu quả bằng điều chỉnh dinh dưỡng và vận động khi được phát hiện, quản lý sớm. Tuy nhiên, một số trường hợp vẫn cần điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
Mẹ tuyệt đối không tự mua thuốc điều trị đái tháo đường hoặc tự điều chỉnh liều thuốc trong thai kỳ.
Nếu bác sĩ chỉ định insulin hoặc thuốc phù hợp, điều đó không có nghĩa bệnh đã “quá nặng”, mà là biện pháp nhằm đưa đường huyết về mục tiêu an toàn hơn cho mẹ và thai nhi. WHO cũng xác định quản lý đái tháo đường trong thai kỳ có thể bao gồm thay đổi lối sống và sử dụng thuốc hạ đường huyết khi cần thiết.
Đây là vấn đề rất nhiều bà mẹ dễ bỏ qua.
Sau khi sinh, đường huyết có thể trở về bình thường. Tuy nhiên, từng mắc đái tháo đường thai kỳ là một dấu hiệu cho thấy người mẹ có nguy cơ cao hơn mắc đái tháo đường týp 2 trong tương lai.
Vì vậy, sau sinh không nên nghĩ rằng:
“Sinh con xong là bệnh tự hết, không cần kiểm tra nữa.”
Thai phụ từng mắc đái tháo đường thai kỳ cần được kiểm tra đường huyết sau sinh theo thời điểm bác sĩ khuyến nghị, trong đó CDC khuyến nghị kiểm tra trong khoảng 4–12 tuần sau sinh. Nếu kết quả bình thường, vẫn cần duy trì lối sống lành mạnh và tái kiểm tra định kỳ theo hướng dẫn chuyên môn.
Đây cũng là cơ hội để người mẹ chủ động giảm nguy cơ đái tháo đường týp 2 về lâu dài.
1️⃣ Khám thai đúng lịch
Không bỏ qua các lần khám chỉ vì cảm thấy cơ thể bình thường.
2️⃣ Chủ động sàng lọc đái tháo đường thai kỳ
Đặc biệt chú ý thời điểm 24–28 tuần hoặc sớm hơn nếu bác sĩ chỉ định.
3️⃣ Ăn uống khoa học, vận động phù hợp
Không ăn quá nhiều đường nhưng cũng không tự ý nhịn ăn, cắt hoàn toàn tinh bột hay giảm cân trong thai kỳ.
4️⃣ Nếu đã mắc bệnh, cần quản lý liên tục
Theo dõi đường huyết, dinh dưỡng, vận động và điều trị theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
5️⃣ Không quên kiểm tra sức khỏe sau sinh
Đặc biệt với những mẹ từng mắc đái tháo đường thai kỳ.
Một thai kỳ khỏe mạnh không chỉ được xây dựng bằng những lần khám khi có vấn đề. Đó là quá trình theo dõi đều đặn – phát hiện sớm – điều chỉnh kịp thời – phối hợp chặt chẽ giữa người mẹ, gia đình và nhân viên y tế.
Trong Tuần lễ Làm mẹ an toàn năm 2026, Bệnh viện Đa khoa Mê Linh khuyến khích các mẹ bầu chủ động chăm sóc sức khỏe, thực hiện đầy đủ các mốc khám thai và sàng lọc cần thiết, đặc biệt là sàng lọc đái tháo đường thai kỳ theo hướng dẫn chuyên môn.
Kiểm soát đường huyết thai kỳ không chỉ giúp mẹ có một thai kỳ an toàn hơn mà còn góp phần tạo nền tảng tốt cho sức khỏe của con ngay từ khi còn trong bụng mẹ.
🌷 KIỂM SOÁT ĐƯỜNG HUYẾT THAI KỲ – MẸ AN TÂM, CON KHỎE MẠNH.
Bệnh viện Đa khoa Mê Linh – Tận tâm – Tận lực – Tình thân – Trách nhiệm.
Thông tin trên mang tính chất tư vấn sức khỏe chung, không thay thế cho thăm khám và chỉ định cá thể hóa của bác sĩ. Thai phụ có bất thường về đường huyết hoặc các dấu hiệu bất thường trong thai kỳ cần được khám và tư vấn trực tiếp tại cơ sở y tế.
Tài liệu tham khảo: Bộ Y tế, Quyết định số 1470/QĐ-BYT ngày 29/5/2024; WHO – Recommendations on care for women with diabetes during pregnancy; WHO – Antenatal care recommendations; CDC – Gestational Diabetes.
P.KHTH
Danh sách cán bộ thực hành Bác sĩ Đàm Thị Phương Mây, Hộ Sinh Trần Thị Thúy Loan, Điều dưỡng Nguyễn Thị Hạnh, Nguyễn Thị Hồng
Nhằm tăng cường công tác khám sức khỏe toàn dân, tạo điều kiện thuận lợi để người dân được kiểm tra sức khỏe ngay tại nơi sinh sống, BVĐK Mê Linh phối hợp cùng Trạm Y tế xã Yên Lãng triển khai khám sức khỏe vào các buổi tối tại Nhà văn hóa các thôn trên địa bàn xã.
